Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία
«Ταράττει τους ανθρώπους ου τα πράγματα, αλλά τα περί των πραγμάτων δόγματα»
Οι άνθρωποι ταράζονται όχι απ’ αυτά που συμβαίνουν, αλλά από την άποψή τους γι’ αυτά που συμβαίνουν.
Επίκτητος, Στωικός Φιλόσοφος 50 μ.Χ.-120 μ.Χ.
-
Τι είναι η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ)
-
Πού αποσκοπεί
-
Οι 10 αρχές της Γνωστικής Θεραπείας
Θεραπεία Σχημάτων
«The best way out is always through»
Robert Frost, ποιητής 1874-1963
Η θεραπεία Σχημάτων αποτελεί μια ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση, η οποία βασίζεται στη Γνωστική Συμπεριφορική θεραπεία, αλλά ενσωματώνει σε αυτή στοιχεία άλλων θεραπευτικών προσεγγίσεων, όπως η Θεραπεία Gestalt, η Θεωρία της Προσκόλλησης και η θεωρία των αντικειμενοτρόπων σχέσων. Αναπτύχθηκε από τον Jefrey Young και τους συνεργάτες του, για να βοηθήσουν ανθρώπους με χρόνιες δυσλειτουργίες και Διαταραχές Προσωπικότητας (Ναρκισσιστική & Μεταιχμιακή)
Άνθρωποι που έχουν υποστεί τραυματικές εμπειρίες στην παιδική τους ηλικία ή των οποίων οι βασικές συναισθηματικές ανάγκες δεν καλύφθηκαν πλήρως, αναπτύσσουν συχνά Πρώιμα Δυσλειτουργικά Σχήματα. Πρόκειται να δυσπροσαρμοστικές πεποιθήσεις για τον εαυτό τους με έντονα αρνητική συναισθηματική χροιά. Τα Σχήματα αυτά που δημιουργούνται τα πρώτα χρόνια της ζωής ενός ανθρώπου παραμένουν συχνά ενεργά μέχρι και την ενήλικη ζωή. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος με Σχήμα Εγκατάλειψης (τη βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι οι άνθρωποι που είναι κοντά του θα το εγκαταλείψουν κάποια στιγμή) λειτουργεί στις διαπροσωπικές του σχέσεις καθοδηγούμενος από αυτό το Σχήμα.
Ο ψυχισμός μας, προκειμένου να διαχειριστεί το άγχος και τη δυσφορία που του προκαλούν να Σχήματα αυτά, αναπτύσσει Δυσπροσαρμοστικούς Τρόπους Αντιμετώπισης. Αυτό σημαίνει πως αντιδρά με 3 γενικούς τρόπους σε μια προσπάθεια να προστατευτεί: 1) Είτε παραδίδεται στο Σχήμα και λειτουργεί σαν αυτό να ισχύει (Παράδοση) 2) Είτε αποφεύγει όλες τις συνθήκες που μπορεί να του ενεργοποιήσουν το σχήμα (Αποφυγή) 3) Είτε ενεργεί με τον ακριβώς αντίθετο τρόπο από αυτόν που του υποδηλώνει το Σχήμα του (Υπεραναπλήρωση). Στο παράδειγμα ενός ανθρώπου, λοιπόν, με Σχήμα Εγκατάλειψης, μπορεί να λειτουργήσει στις διαπροσωπικές του σχέσεις με τους εξής τρόπους:
Παράδοση: Επιλέγει ανθρώπους που είναι αναξιόπιστοι και είναι πιο πιθανόν να τον εγκαταλείψουν
Αποφυγή: Αποφεύγει να συνάπτει σχέσεις προκειμένου να μην εγκαταλειφθεί
Υπεραναπλήρωση: Εγκαταλείπει πρώτος τους άλλους, για να μην τον εγκαταλείψουν
Οι τρόποι αυτοί χαρακτηρίζονται δυσπροσαρμοστικοί, καθώς επιβεβαιώνουν τα Δυσλειτουργικά Σχήματα και βοηθούν το άτομο να τα αντικαταστήσει με πιο υγιείς προσεγγίσεις της πραγματικότητας.
Πού αποσκοπεί
Η Θεραπεία Σχημάτων αποσκοπεί, αρχικά, στην κατανόηση του ψυχισμού του κάθε ατόμου. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να κατανοήσει και να γνωρίσει ο κάθε θεραπευόμενος όλες τις Πλευρές του Εαυτού του (Τρόπους Λειτουργίας) που είναι ενεργές στο παρόν, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν. Η αλληλεπίδραση αυτή συνεπάγεται συχνά για το άτομο άγχος, σύγχυση, θλίψη, απελπισία, θυμό και κάνει το βίωμά του επώδυνο. Μέσα από τη θεραπεία, το άτομο αναγνωρίζει και κατανοεί τις Παιδικές Πλευρές του, τις Γονικές Πλευρές του, τις Δυσπροσαρμοστικές Πλευρές του και την Ενήλική Υγιή Πλευρά του.
Στόχος της θεραπείας είναι, μέσα από μια σταθερή ισχυρή θεραπευτική σχέση, να καταφέρει ο θεραπευόμενος να έρθει σε επαφή με την ευαλωτότητά του, σε ένα περιβάλλον ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Εκεί ενισχύεται, προκειμένου να αποβάλει τα δυσλειτουργικά γονικά μηνύματα με τα οποία μεγάλωσε και να τα αντικαταστήσει μηνύματα ενσυναίσθησης, αποδοχής και επικύρωσης των αναγκών του. Η διαδικασία αυτή συνεπάγεται μια προσωπική ωρίμανση με πιο υγιείς όρους. Δυναμώνει την Ενήλικη Υγιή Πλευρά του, αποβάλλει λανθασμένα μηνύματα και αποδέχεται πλήρως και άνευ όρων το παιδί που υπήρξε που υπήρξε κάποτε! Το παιδί αυτό που, ακόμα, πονάει μέσα του….